Seniorzy zmrożeni, kiedy czytają list. Muszą zwrócić trzynastkę. Wiemy kto dostanie wezwanie?

warszawawpigulce.pl 1 godzina temu

Decyzja w marcu, wypłata w kwietniu. Trzynastka wylądowała na koncie blisko 9 milionów seniorów. Problem w tym, iż zdaniem funduszu części z nich trzynastka wcale się nie należała.

1978 zł brutto – tyle wynosi trzynastka po marcowej waloryzacji

Trzynasta emerytura zawsze odpowiada wysokości najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku. Po marcowej waloryzacji 2026, która wyniosła 5,3 proc. (wyżej niż zakładano w projekcie budżetu – pierwotnie rząd prognozował 4,88 proc.), minimalna emerytura wzrosła z 1 878,91 zł do 1 978,49 zł brutto. Identyczna jest wysokość tegorocznej trzynastki.

Na konto „na rękę” wpływa jednak mniej, bo trzynastka doliczana jest do kwoty standardowej emerytury w tym samym przelewie, a od łącznej sumy pobierana jest składka zdrowotna (9 proc.) i – w zależności od wysokości łącznego świadczenia – zaliczka na podatek dochodowy. Im wyższa emerytura bazowa, tym większe potrącenia od trzynastki.

W praktyce:

Seniorzy z najniższymi emeryturami (do ok. 2 500 zł brutto) mieszczą się w kwocie wolnej od podatku i trzynastkę otrzymali w okolicach 1 800 zł netto.
Przy wyższych świadczeniach kwota netto maleje – przeciętnie do ok. 1 638 zł, bo od zsumowanego świadczenia i trzynastki odprowadzana jest już zaliczka PIT.

Dla porównania: w 2025 r. trzynastka wynosiła 1 878,91 zł brutto. Tegoroczna jest wyższa o prawie 100 zł brutto – efekt 5,3-procentowej waloryzacji.

Dlaczego trzynastka w 2026 przyszła 3 kwietnia, nie 5. lub 6.

Harmonogram wypłat ZUS obejmuje 7 stałych terminów w miesiącu: 1., 5., 6., 10., 15., 20. i 25. dzień. W 2026 r. Wielkanoc wypada 5 i 6 kwietnia, które są dniami ustawowo wolnymi od pracy. ZUS nie wykonuje przelewów w dni wolne, więc świadczenia z tymi terminami zostały przesunięte na dzień roboczy poprzedzający święta – czyli na piątek 3 kwietnia.

To oznacza, iż seniorzy z terminem 5. lub 6. dnia miesiąca dostali w tym roku trzynastkę wcześniej niż zwykle. Przelew był wyraźnie wyższy niż regularny – suma standardowego świadczenia i trzynastki na jednym wyciągu potrafiła zaskoczyć choćby tych, którzy dobrze znają system.

Kto musi oddać trzynastkę – i dlaczego ZUS rozsyła wezwania

Prawo do trzynastej emerytury reguluje ustawa z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz.U. z 2020 r. poz. 321 ze zm.). najważniejszy jest jeden warunek: emeryt lub rencista musi mieć aktywne prawo do świadczenia na dzień 31 marca roku wypłaty. jeżeli tego dnia świadczenie było zawieszone – trzynastka się nie należy. choćby jeżeli ZUS wypłacił ją automatycznie, traktuje ją jako nienależnie pobraną i żąda zwrotu.

Grupy, których dotyczy problem:

1. Emeryci i renciści z zawieszonym świadczeniem. Emerytury i renty mogą być zawieszane lub zmniejszane z powodu przekroczenia limitów dochodowych. Dotyczy to przede wszystkim osób pobierających świadczenie wcześniejsze (przed ustawowym wiekiem emerytalnym) oraz rencistów pracujących zawodowo. jeżeli na 31 marca 2026 r. ZUS miał w systemie informację o zawieszeniu – trzynastka nie powinna była zostać wypłacona. jeżeli mimo to trafiła na konto z powodu opóźnień w aktualizacji danych, ZUS żąda zwrotu po weryfikacji.

2. Emeryci pracujący z zarobkami powyżej 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Chodzi wyłącznie o osoby, które pobierają świadczenie emerytalne lub rentowe przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn). Dla nich przychód z pracy przekraczający 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale skutkuje zawieszeniem świadczenia. Przy zawieszonym świadczeniu na 31 marca – brak prawa do trzynastki.

3. Zbieg świadczeń ZUS i KRUS. Osoby pobierające jednocześnie emeryturę z ZUS i emeryturę rolniczą z KRUS są uprawnione do trzynastki tylko od 1 instytucji. jeżeli obie jednostki automatycznie wypłaciły trzynastkę, jedna z wypłat jest nienależna i podlega zwrotowi.

4. Emeryci olimpijscy. Świadczenia olimpijskie przyznawane przez Ministra Sportu nie są emeryturą w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 t.j.) i nie uprawniają do trzynastki.

5. Sędziowie i prokuratorzy w stanie spoczynku. Ich uposażenia wynikają z odrębnych przepisów i nie są wypłacane przez ZUS. Nie wchodzą w zakres ustawy o dodatkowym rocznym świadczeniu.

Jak duże są kwoty do zwrotu i czy można to rozłożyć na raty

Osoba wzywana do zwrotu trzynastki musi oddać pełną kwotę brutto, od której ZUS już potrącił podatek i składkę zdrowotną. Oznacza to, iż wezwanie opiewa na 1 978,49 zł, mimo iż na konto wpłynęło mniej. ZUS ma prawo do potrącenia kwoty do zwrotu z przyszłych świadczeń emerytalnych – rozłożonego w czasie – lub akceptuje zwrot jednorazowy.

Jeśli zwrot całej kwoty naraz jest dla seniora trudny finansowo, można złożyć wniosek o rozłożenie spłaty na raty. ZUS rozpatruje takie wnioski indywidualnie.

30 dni na odwołanie – i kiedy warto to zrobić

Decyzja ZUS o obowiązku zwrotu trzynastki jest zaskarżalna. Na odwołanie jest 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie składa się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję – osobiście, pocztą lub podyktowując do protokołu pracownikowi ZUS. Po upływie 30 dni decyzja staje się prawomocna.

Odwołanie ma sens, gdy senior uważa, iż na 31 marca 2026 r. jego świadczenie było aktywne – na przykład gdy ZUS błędnie odnotował zawieszenie lub dane o dochodach pracownika były w systemie nieaktualne. W takim przypadku warto jak najszybciej zebrać dokumentację (zaświadczenie pracodawcy o zarobkach, decyzje ZUS) i złożyć odwołanie w terminie.

Warszawa: 700 tys. emerytów i rencistów – i sprawne centrum obsługi wezwań

Według danych ZUS na początku 2026 r. w Warszawie świadczenia z Zakładu pobiera ponad 700 tys. osób – zarówno emerytów, jak i rencistów oraz beneficjentów świadczeń długoterminowych. To oznacza, iż choćby jeżeli problem dotyczy ułamka procenta beneficjentów, w samej stolicy mówimy o tysiącach potencjalnych wezwań do zwrotu.

ZUS Warszawa dysponuje kilkoma oddziałami, w których można osobiście załatwić sprawę odwołania lub wniosku o raty – m.in. przy ul. Senatorskiej 6-8 (Centrum) oraz przy ul. Płockiej 11/13 (Wola). Wiele spraw można też załatwić przez platformę PUE ZUS bez wychodzenia z domu.

Warto też wiedzieć, iż trzynastka to nie ostatnie dodatkowe świadczenie w tym roku. Czternasta emerytura planowana jest na wrzesień 2026 r. Obowiązuje przy niej próg dochodowy „złotówka za złotówkę” – pełna kwota przysługuje seniorom z emeryturą do 2 900 zł brutto, powyżej tego progu świadczenie stopniowo maleje.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź zanim wezwanie przyjdzie samo

Sprawdź, czy Twoje świadczenie było aktywne 31 marca 2026 r. jeżeli w tym roku zawiesiłeś lub wznowiłeś emeryturę albo zmieniałeś status zatrudnienia – sprawdź datę. Decydujący jest wyłącznie dzień 31 marca, nie wcześniejszy ani późniejszy.
Pracujesz i pobierasz świadczenie? Sprawdź, czy Twoje zarobki w marcu 2026 nie przekraczały 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. jeżeli Twoje świadczenie mogło być zawieszone z tego powodu na 31 marca – istnieje ryzyko wezwania do zwrotu.
Pobierasz świadczenia i z ZUS, i z KRUS? Sprawdź, od której instytucji dostałeś trzynastkę. jeżeli od obu – jedna wypłata jest nienależna.
Masz 30 dni na odwołanie od decyzji. jeżeli dostałeś wezwanie, a uważasz, iż jest niesłuszne – nie zwlekaj. Złóż odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS przed upływem miesiąca od doręczenia pisma. Po tym terminie decyzja staje się ostateczna.
Nie stać Cię na jednorazowy zwrot? Złóż w ZUS wniosek o rozłożenie spłaty na raty. To możliwość przewidziana przepisami – ZUS musi rozpatrzyć taki wniosek.
Pamiętaj o PIT. jeżeli zapłaciłeś podatek od trzynastki, a Twój łączny roczny dochód nie przekroczył 30 000 zł, możesz odzyskać zapłacony podatek w rozliczeniu rocznym. Złóż PIT-37 lub skorzystaj z Twój e-PIT na stronie podatki.gov.pl.
Loguj się do PUE ZUS (pue.zus.pl), by na bieżąco śledzić swoje świadczenia, dokumenty i ewentualne decyzje. Wiele pism ZUS trafia teraz elektronicznie – bez fizycznej koperty w skrzynce.