Sztuczne oświetlenie jest dziś stałym elementem miast, ale jego działanie nie kończy się na rozjaśnianiu ulic. Naukowcy od lat sprawdzają, jak poszczególne barwy wpływają na zwierzęta aktywne po zachodzie słońca. Wyniki tych obserwacji zaczynają być wykorzystywane przy projektowaniu dróg. interesujący przykład można znaleźć niedaleko Kopenhagi.
REKLAMA
Zobacz wideo Maciej Mysona: Proces kupowania prawa jazdy za naszą wschodnią granicą jest dość popularny
Droga w Danii po zmroku wygląda nietypowo. Wszystko dokładnie zaplanowano
W Gladsaxe w Danii zmieniono sposób oświetlenia drogi i biegnącej obok ścieżki rowerowej. Zamiast tworzyć jeden jasny ciąg, zastosowano niewielkie źródła czerwonego światła. Słupki rozmieszczono w odstępach wynoszących około 30 metrów, dzięki czemu pomiędzy nimi pozostają ciemniejsze przestrzenie. Układ został dostosowany do okolicy, przez którą przebiegają trasy wykorzystywane przez nocne zwierzęta.
Osobno rozwiązano kwestię miejsc, w których dobra widoczność jest szczególnie ważna dla człowieka. Przy przejściach dla pieszych i rowerzystów zamontowano 12 większych słupów. Każdy ma 3,5 metra wysokości. Dodatkowe źródła światła ustawiono właśnie przy przejściach, zamiast jednakowo rozświetlać cały odcinek drogi. W praktyce natężenie oświetlenia zmienia się więc zależnie od tego, co znajduje się w danym miejscu.
Czerwone światło ma wpływ na nietoperze. Naukowcy badali je przez pięć lat
Za wyborem czerwieni stoją wieloletnie obserwacje. Naukowcy z Holenderskiego Instytutu Ekologii porównywali miejsca oświetlone na biało, zielono i czerwono. Badania trwały pięć lat i obejmowały różne gatunki. Białe i zielone światło wyraźnie ograniczało aktywność wielu nietoperzy, natomiast przy czerwonym takiej zmiany praktycznie nie zaobserwowano. Jednym z wyjaśnień jest większa widoczność zwierzęcia w jasnym otoczeniu, która może zwiększać zagrożenie ze strony drapieżników, takich jak sowy.
Wyniki pokazały również, iż nie można traktować wszystkich nietoperzy jednakowo. Niektóre zwinne gatunki pojawiają się w pobliżu białych latarni, ponieważ gromadzą się tam owady. Inne wolą omijać takie miejsca. Duże gatunki latają z kolei na większej wysokości, dlatego uliczne oświetlenie ma dla nich mniejsze znaczenie. Największe utrudnienie jasne ulice mogą stanowić dla wolniej latających i bardziej płochliwych ssaków. To właśnie dlatego przy planowaniu takich inwestycji znaczenie mają zwierzęta występujące w konkretnej okolicy.
Czerwone oświetlenie uliczne pojawia się w Europie. Dania nie jest wyjątkiem
Gladsaxe nie jest odosobnionym przypadkiem. Taką barwę zastosowano również w Holandii, a w Wielkiej Brytanii wykorzystano ją przy specjalnych przejściach dla nietoperzy. Poszczególne projekty mogą wyglądać inaczej, ponieważ muszą być dopasowane do konkretnego miejsca. Czerwone oświetlenie można już znaleźć w co najmniej kilku europejskich krajach.
Zmiana koloru to tylko jeden ze sposobów ograniczania zanieczyszczenia światłem. Znaczenie ma również liczba latarni, ich moc oraz kierunek, w którym świecą. Nowoczesne lampy LED ułatwiają dostosowanie tych elementów, a przy tym mogą zużywać mniej energii i wymagać rzadszej konserwacji. Zamiast rozjaśniać całą przestrzeń z jednakową siłą, oświetlenie można dostosować do konkretnych fragmentów ulicy. Duńskie rozwiązanie pokazuje to szczególnie dobrze, ponieważ mocniejsze źródła światła pozostawiono tam, gdzie potrzebują ich piesi i rowerzyści.
Źródła: NewsX Live, okdiario.com, euronews.com.
