IV KONGRES TOWARZYSTW NAUKOWYCH

„Towarzystwa naukowe w polityce naukowej państwa”

26–27 października 2026 roku w Lublinie na terenie ACKiM UMCS ChatakaŻaka odbył się IV Kongres Towarzystw Naukowych obradujący pod hasłem: „Towarzystwa naukowe w polityce naukowej państwa”. W wydarzeniu wzięła udział delegacja Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego, w imieniu którego udział i głosowanie nad uchwałą końcową reprezentowała Wiceprezes PTK – Małgorzata Żołna. Organizatorami wydarzenia były: Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (UMCS), Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej Patronat Honorowy nad Zjazdem objął Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego – dr Marcin Kulasek, Prezydent Miasta Lublin – Krzysztof Żuk oraz Związek Uczelni Lubelskich (ZUL).

Kongres zgromadził blisko 200 przedstawicieli reprezentujących kilkadziesiąt ogólnopolskich i regionalnych towarzystw naukowych oraz stowarzyszeń badawczo-technicznych z całego kraju.

Obok Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego, w obradach i pracach nad uchwałą kongresową wzięły udział m.in. delegacje następujących organizacji naukowej i dyscyplin pokrewnych:

– Nauki Prawne, Społeczne i Humanistyczne:

Polskie Towarzystwo Prawa Konstytucyjnego

Polskie Towarzystwo Medycyny Sądowej i Kryminologii

Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych

Polskie Towarzystwo Socjologiczne

Polskie Towarzystwo Historyczne

Polskie Towarzystwo Retoryczne

Stowarzyszenie Historyków Sztuki

Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego

Polskie Stowarzyszenie Finansów i Bankowości

– Nauki Medyczne, Biologiczne i Chemiczne:

Polskie Towarzystwo Chemiczne

Polskie Towarzystwo Biometryczne

Polskie Towarzystwo Wirusologiczne

Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych

Polskie Towarzystwo Neurochirurgów

Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii

Towarzystwo Chirurgów Polskich

Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej

Polskie Towarzystwo Orzecznictwa Lekarskiego

– Nauki Ścisłe, Techniczne i Przyrodnicze:

Polska Akademia Nauk (PAN)

Polskie Towarzystwo Astronomiczne

Polskie Towarzystwo Geologiczne

Polskie Towarzystwo Geograficzne

Polskie Towarzystwo Biometryczne

Polskie Towarzystwo Zastosowań Elektromagnetyzmu

Polskie Towarzystwo Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej

Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego w Polsce

Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT

Akademia Inżynierska w Polsce

– Regionalne Towarzystwa Naukowe:

Gdańskie Towarzystwo Naukowe

Lubelskie Towarzystwo Naukowe

Łódzkie Towarzystwo Naukowe

Siedleckie Towarzystwo Naukowe

Towarzystwo Naukowe Płockie

Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Towarzystwo Naukowe Warszawskie

Włocławskie Towarzystwo Naukowe

Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk

– Organizacje Środowiskowe i Młodzieżowe:

Krajowa Reprezentacja Doktorantów

Parlament Studentów RP

Stowarzyszenie Młodych Naukowców

Obecność tak reprezentatywnego grona towarzystw ogólnopolskich, dziedzinowych i regionalnych potwierdziła konsolidację środowiska naukowego wokół wypracowania wspólnych celów i statusu prawnego społecznego ruchu naukowego.

Kongres obejmował cztery główne bloki tematyczne (sesje plenarne) poświęcone kluczowym aspektom funkcjonowania społecznego ruchu naukowego w Polsce. 26 października 2026 r. podczas uroczystego otwarcia oraz wystąpienie programowe pt. „Status i potencjał towarzystw naukowych w Polsce” wygłosiła Przewodnicząca Rady Towarzystw Naukowych, prof. dr hab. Iwona Hofman.

W ramach pierwszej sesji plenarnej zatytułowanej Społeczny ruch naukowy w polityce naukowej państwa odbyła się dyskusja ekspercka z udziałem: dr Karoliny Zioło-Pużuk (Sekretarz Stanu w MNiSW), dr Doroty Olko (Przewodniczącej Podkomisji stałej ds. nauki i szkolnictwa wyższego Sejmu RP), prof. dr hab. Iwony Hofman, dr. hab. inż. Zbigniewa Kruszewskiego oraz prof. dr. hab. Piotra Tulei. Moderatorem był dr hab. Andrzej Kansy.

Podczas drugiej sesja plenarnej pt. „Towarzystwa naukowe jako płaszczyzna międzypokoleniowego dialogu” odbyła się dyskusja ekspercka z udziałem: dr Anny Yezhovej, dr Agaty Kobyłki, prof. dr. hab. Piotra Kostyło oraz przedstawicieli Krajowej Reprezentacji Doktorantów i Parlamentu Studentów RP. Rolę moderatora pełniła prof. dr hab. Iwona Beń-Skowronek. Dr Bogumiła Celer, dr hab. Krzysztof Walczak dokonali prezentacji publikacji pt.: „Słownik towarzystw naukowych w Polsce”.

Drugiego dnia obrad 27 października 2026 r. odbyła się trzecia sesja plenarna pt. „ Rola towarzystw naukowych w komunikacji naukowej”, w ramach której odbyła się dyskusja ekspercka z udziałem: prof. dr. hab. n. med. Janusza Andresa, mgr inż. Magdaleny Borek-Daruk, prof. dr hab. Doroty Jelonek, prof. dr. hab. Roberta Litwińskiego oraz prof. dr. hab. Roberta Pietrzaka. Moderatorem była dr hab. Agnieszka Budzyńska-Daca. W ramach tej sesji odbyła się prezentacja Wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji dotyczącej systemów ratujących życie i konieczności edukacji w tym zakresie wszystkim obywateli, także dzieci i młodzieży. Prezentacji branżowej pt. „Jak zdobyć międzynarodowy kongres? Program Ambasadorów Kongresów Polskich i narzędzia wsparcia dla środowiska naukowego” dokonał Wojciech Norkowski.

W ramach czwartej sesji plenarnej pt. „Kreacyjna rola towarzystw naukowych w nauce i kulturze” odbyła się dyskusja ekspercka z udziałem: prof. dr. hab. inż. Jerzego Błażejowskiego, dr. hab. Filipa Kaczmarka, dr. hab. Stanisława Kunikowskiego, prof. dr. hab. Marka Sarny oraz dr. Rafała Sikory. Rolę moderatora pełniła dr hab. Danuta Kępa-Figura.

W kulminacyjnym punkcie drugiego dnia obrad uczestnicy Kongresu przyjęli Uchwałę IV Kongresu Towarzystw Naukowych. W treści Uchwały stwierdzono, iż społeczny ruch naukowy jest działaniem trwałym w historii Polski, opartym na etosie akademickim i wartościach realizowanych przez członków towarzystw naukowych i naukowo-technicznych. Podkreślono, iż społeczny ruch naukowy stanowi integralną część systemu nauki i rozwija społeczeństwo obywatelskie, w związku z czym konieczne jest zapewnienie mu adekwatnego statusu w obowiązującym systemie prawnym. Uczestnicy zaapelowali do władz Rzeczypospolitej Polskiej o uwzględnienie społecznego ruchu naukowego jako istotnego elementu polityki rozwoju państwa długofalowej strategii rozwoju szkolnictwa wyższego do 2035 roku, w strategicznym dokumencie Polskiej Polityki Naukowej.

Przedstawicielka PTK, Wiceprezes Małgorzata Żołna, złożyła oficjalną deklarację poparcia na ręce Prezydium Kongresu i głosowała „za” podjęciem Uchwały. Z dwudniowych obrad Kongresu można sformułować następujące wnioski dla Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego:

– PTK powinno aktywnie włączać się w konsultacje społeczne dotyczące strategii rozwoju szkolnictwa wyższego oraz Polityki Naukowej Państwa do 2035 roku.

– Należy wzmocnić działania skierowane do młodych badaczy i adeptów kryminalistyki poprzez aktywniejsze włączanie ich w struktury PTK, tzw. sekcje młodych.

– Warto wykorzystać rekomendacje Kongresu w zakresie nowocześniejszej komunikacji naukowej i popularyzacji wyników badań z zakresu nauk penalnych i kryminalistyki w przestrzeni publicznej.

dr Małgorzata Żołna

Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego