Polski system przewiduje zarówno dodatek pielęgnacyjny, jak i zasiłek pielęgnacyjny. Pierwszy wypłaca organ emerytalno-rentowy, najczęściej ZUS, natomiast drugi jest świadczeniem rodzinnym obsługiwanym przez gminę. Choć oba mają wspierać osoby potrzebujące pomocy, ustawa o świadczeniach rodzinnych wyklucza pobieranie zasiłku przez osobę uprawnioną do dodatku.
W 2026 roku dodatek pielęgnacyjny wynosi 366,68 zł miesięcznie, począwszy od marcowej waloryzacji. Zasiłek pielęgnacyjny to natomiast 215,84 zł miesięcznie i jego wysokość nie zależy od dochodów rodziny. Różnica między świadczeniami przekracza 150 zł, ale nie oznacza to, iż można otrzymywać obie kwoty.
Ukończenie 75 lat może zmienić sytuację emeryta
Osoba uprawniona do emerytury lub renty z ZUS, która kończy 75 lat, co do zasady otrzymuje dodatek pielęgnacyjny z urzędu. Nie musi składać osobnego wniosku ani udowadniać niezdolności do samodzielnej egzystencji. o ile wcześniej pobierała z gminy zasiłek pielęgnacyjny, pojawia się konieczność sprawdzenia, czy nie doszło do zbiegu uprawnień.
Problem może dotyczyć także młodszych osób z niepełnosprawnościami, którym przyznano dodatek z powodu całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Sam wiek nie jest zatem jedynym czynnikiem wymagającym weryfikacji. Istotne jest to, czy zainteresowany uzyskał prawo do dodatku pielęgnacyjnego, ponieważ właśnie ta okoliczność wyłącza prawo do zasiłku.
Ile pieniędzy może zażądać urząd?
Zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł daje przez 12 miesięcy łącznie 2590,08 zł. o ile był wypłacany mimo braku prawa do niego, taka suma może stać się przedmiotem rozliczenia. Przy dłuższym okresie kwota rośnie, a w przypadkach przewidzianych prawem dochodzą również odsetki.
Nie oznacza to jednak, iż każda osoba, która otrzymała dwa świadczenia, musi osobiście oddać pełną sumę. Art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje bowiem szczególny mechanizm, w którym organ emerytalno-rentowy rozlicza zasiłek przy przyznawaniu dodatku za ten sam okres. Kwota zostaje wówczas potrącona z emerytury lub renty i przekazana adekwatnemu organowi, co ustawa uznaje za zwrot nienależnie pobranego świadczenia.
Jak uniknąć błędu przy wypłacie świadczeń?
Najważniejsze jest porównanie decyzji o przyznaniu świadczeń oraz dokumentów wskazujących ich okresy. Informacja o nowym dodatku pielęgnacyjnym powinna zostać przekazana instytucji wypłacającej zasiłek, tak aby mogła ona prawidłowo ustalić dalsze uprawnienia. Nie należy zakładać, iż dwa odrębne urzędy automatycznie rozliczą wszystkie wypłaty bez udziału zainteresowanego.
Praktyczne działania obejmują:
- Sprawdzenie dokumentów: ustalenie, od kiedy przysługuje dodatek pielęgnacyjny.
- Kontakt z gminą: przekazanie informacji o zmianie uprawnień.
- Kontrolę wypłat: porównanie okresów, za które przyznano oba świadczenia.
- Zachowanie potwierdzeń: przechowywanie decyzji, korespondencji i dowodów zgłoszenia zmiany.
Co zrobić po otrzymaniu decyzji o zwrocie?
Wezwanie do oddania pieniędzy nie powinno być traktowane jako dowód, iż każda wskazana w nim kwota została prawidłowo obliczona. W pierwszej kolejności należy sprawdzić, jakie okresy objęto rozliczeniem, czy uwzględniono wcześniejsze potrącenia oraz na jakiej podstawie uznano świadczenia za nienależnie pobrane. Trzeba również przeczytać pouczenie o terminie i sposobie zaskarżenia decyzji.
Przepisy pozwalają w szczególnie uzasadnionych okolicznościach na umorzenie należności w całości lub części, odroczenie terminu zapłaty albo rozłożenie długu na raty. Organ rozpatruje wtedy sytuację rodziny, a ulga nie jest przyznawana automatycznie. Samo złożenie wniosku o ulgę nie oznacza również automatycznego zatrzymania naliczania odsetek.
Nie każdy senior otrzymuje dodatek z ZUS
Dodatek pielęgnacyjny po ukończeniu 75 lat przysługuje w ramach odpowiednich uprawnień emerytalno-rentowych. Osoba, która nie pobiera emerytury lub renty uprawniającej do takiego dodatku, nie uzyskuje go automatycznie wyłącznie z racji osiągnięcia określonego wieku. Może natomiast spełniać warunki otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego z gminy.
Najważniejszy wniosek jest prosty: podobna nazwa dwóch świadczeń nie oznacza, iż są one zamienne lub iż wolno je kumulować. Uprawnienia trzeba sprawdzić szczególnie przy zmianie statusu emerytalnego albo po ukończeniu 75 lat. Szybkie wyjaśnienie sprawy może ograniczyć konieczność późniejszych rozliczeń.
