Nowelizacja obniża minimalny wiek dla kat. B z 18 do 17 lat, ale nie wprowadza „pełnych” uprawnień dla nieletnich. najważniejsze jest to, iż prawo jazdy 17-latka ma być ważne wyłącznie w Polsce do czasu osiągnięcia pełnoletności. W praktyce oznacza to, iż młody kierowca będzie mógł legalnie poruszać się samochodem po kraju – ale wyjazd autem za granicę (nawet na krótką wycieczkę) z takim dokumentem nie daje mu takich samych możliwości jak dorosłemu kierowcy.
Drugi warunek jest równie twardy: pisemna zgoda rodziców albo opiekunów. Bez niej nieletni nie ma ścieżki do uzyskania uprawnień. Dopiero po spełnieniu wymagań formalnych, szkoleniu i zdanym egzaminie, 17-latek może otrzymać dokument – ale to dopiero początek ograniczeń.
Zgoda rodziców i opiekun 25+ z 5-letnim stażem: jazda „w duecie” przez 6 miesięcy
Najbardziej odczuwalna zmiana dla rodzin będzie dotyczyć codziennej logistyki. Przez pierwsze pół roku od otrzymania prawa jazdy albo do ukończenia 18 lat (zależnie od tego, co nastąpi wcześniej) 17-latek nie może prowadzić sam. Musi jechać w towarzystwie doświadczonego kierowcy.
Ustawa wskazuje konkretne wymagania wobec osoby towarzyszącej. Taki opiekun ma:
- mieć ukończone co najmniej 25 lat,
- posiadać prawo jazdy kat. B od minimum 5 lat,
- nie mieć zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego w ciągu ostatnich 5 lat,
- nie być pod wpływem alkoholu ani narkotyków.
To nie są „miękkie” rekomendacje – bez spełnienia tych kryteriów wspólna jazda nie spełnia wymogów, a 17-latek formalnie nie powinien siadać za kółkiem. Dla wielu rodzin może to oznaczać konieczność przeorganizowania dojazdów do szkoły, praktyk czy pracy dorywczej: młody kierowca będzie mógł prowadzić, ale tylko wtedy, gdy dorosły opiekun faktycznie pojedzie z nim.
Okres próbny: 2 lata (a dla młodych choćby 3 lata) i szybciej o konsekwencje
Nowe przepisy opierają się na założeniu, iż młody kierowca ma zdobywać doświadczenie pod większą kontrolą. Dlatego wprowadzany jest okres próbny. Co ważne, mowa nie tylko o 17-latkach – okres próbny dotyczy osób, które po raz pierwszy uzyskują prawo jazdy kat. B.
W wariancie podstawowym to 2 lata, ale w przypadku młodych kierowców przepisy przewidują 3-letni okres próbny lub do ukończenia 20 lat. W tym czasie kierowca podlega surowszym regułom, a ryzyko „wpadki” z konsekwencjami rośnie – zwłaszcza iż okres próbny może zostać wydłużony.
Istotny punkt: jeżeli kierowca w okresie próbnym przekroczy 12 punktów karnych, ma mieć obowiązek ukończenia praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. A jeżeli popełni dwa wykroczenia w okresie próbnym, to ma to skutkować wydłużeniem okresu próbnego o kolejne 2 lata.
Zerowy limit alkoholu i „twarde” podejście do środków podobnych do alkoholu
W okresie próbnym wchodzi zasada, która nie zostawia pola do interpretacji: 0,0. Dotyczy to zarówno alkoholu, jak i środków działających podobnie. Wprost wskazuje się:
- 0,0 promila alkoholu we krwi lub 0,0 mg w 1 dmł wydychanego powietrza,
- 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu w organizmie.
W praktyce: dla młodego kierowcy nie ma „jednego piwa”, „lampki na urodzinach” czy „przecież minęło kilka godzin”. W okresie próbnym próg ma być zerowy – a konsekwencje mogą pojawić się szybciej niż u doświadczonych kierowców.
Ograniczenia prędkości 50/80/100 i zakaz przewożenia nieletnich bez dorosłego
Nowe regulacje dla młodych kierowców mają obejmować także sztywne ograniczenia prędkości:
- 50 km/h w obszarze zabudowanym,
- 80 km/h poza obszarem zabudowanym,
- 100 km/h na autostradach i drogach ekspresowych.
Do tego dochodzi ograniczenie, które może uderzyć w szkolne i towarzyskie „podwózki” – młody kierowca ma mieć zakaz przewożenia osób niepełnoletnich bez dorosłego pasażera. To oznacza, iż 17-latek z prawem jazdy nie stanie się „kierowcą osiedla”, który samodzielnie odwozi kolegów i koleżanki. jeżeli w aucie mają być osoby poniżej 18 lat, ma im towarzyszyć dorosły opiekun spełniający wymagania.
Taksówka, kurier, przewozy: czego 17-latek nie zrobi do 18. urodzin
Przepisy mają też blokować część popularnych zajęć zarobkowych. Do czasu ukończenia 18 lat nieletni kierowca nie będzie mógł:
- przewozić osób taksówką,
- wykonywać transportu drogowego rzeczy, np. jako kurier.
Dla wielu rodzin to istotny szczegół, bo prawo jazdy w wieku 17 lat może kusić perspektywą pracy „za kółkiem”. Ustawodawca wyraźnie jednak oddziela samo prowadzenie auta od wykonywania przewozów.
Kask dla dzieci do 16 lat: rower, hulajnoga elektryczna i UTO
W tym samym pakiecie zmian pojawia się obowiązek, który dotknie rodziców młodszych dzieci: kask ochronny ma być wymagany przy jeździe:
- rowerem,
- hulajnogą elektryczną,
- innym urządzeniem transportu osobistego (UTO)
— w odniesieniu do osób, które nie ukończyły 16. roku życia. Wskazano wyjątek: jazda pod opieką rodzica lub opiekuna prawnego. Obowiązek kasku ma dotyczyć także dziecka do 7 lat przewożonego na rowerze.
Utrata prawa jazdy za +50 km/h poza obszarem zabudowanym na drodze jednojezdniowej
Kolejny element nowelizacji jest prosty i dotkliwy: możliwe ma być zatrzymanie prawa jazdy za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h także poza obszarem zabudowanym, jeżeli chodzi o drogę jednojezdniową dwukierunkową. To rozszerzenie podejścia znanego już z terenu zabudowanego – i sygnał, iż „szybka jazda na wylotówce” ma być obszarem szczególnej kontroli.
„Rząd ma się zająć…” – co dokładnie zapisano w komunikacie o projekcie
„Rząd ma się zająć rojektem nowelizacji ustawy o Prawo o ruchu drogowym, by m.in. umożliwić siedemnastolatkom ubieganie się o prawo jazdy, ale - na okres próbny i pod rygorami. Projekt wprowadza też ustawowy obowiązek noszenia kasku podczas jazdy rowerem, hulajnogą elektryczną i urządzeniami transportu osobistego (UTO) przez dzieci do lat 16. Zakłada ponadto odebranie prawa jazdy za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym”
