Emerytury, renty i część dodatków wzrosną od 1 marca 2027 roku. Rząd zdecydował jednak o zastosowaniu minimalnego udziału wzrostu wynagrodzeń w waloryzacji. Podwyżka ma przede wszystkim wyrównać wcześniejszy wzrost cen, a dopiero dodatkowy składnik daje szansę na poprawę siły nabywczej świadczeń. Przy scenariuszu waloryzacji o 3,96 proc. najniższa emerytura wzrosłaby o 78,35 zł brutto miesięcznie. Pokazujemy wyliczenia dla różnych emerytur, rent i dodatków oraz wyjaśniamy, dlaczego wyższa wypłata nie zawsze oznacza więcej pieniędzy na codzienne potrzeby.
Fot. Evgeny Atamanenko / Shutterstock.Co rząd już ustalił, a na co trzeba jeszcze poczekać?
Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 lipca 2026 roku ustaliło, iż przy waloryzacji w 2027 roku zostanie uwzględnione 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego roku. Jest to minimalny udział przewidziany w ustawowym mechanizmie. Nie oznacza to podwyżki emerytur o 20 proc. ani zatwierdzenia konkretnej kwoty dla wszystkich seniora. Ostateczny wynik będzie zależał od danych o inflacji i wynagrodzeniach za cały 2026 rok, które poznamy na początku następnego roku.
W przedstawionych tabelach przyjmujemy waloryzację o 3,96 proc. Jest to scenariusz obliczeniowy opisywany w prognozach, a nie zatwierdzony wskaźnik na marzec 2027 roku. Kwoty obecnych świadczeń pochodzą z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wyliczenia pokazują, jak zmieniłyby się wypłaty przy takim wzroście, ale końcowe kwoty mogą być inne. Przy emeryturach i rentach podajemy wartości brutto, czyli przed potrąceniem składki zdrowotnej i ewentualnej zaliczki na podatek.
Inflacja i część wzrostu płac. Tak powstaje podwyżka
Waloryzacja ma dwa składniki. Pierwszy to średnioroczny wzrost cen dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów albo inflacja ogółem, jeżeli okaże się wyższa. Drugi to ustalona część realnego wzrostu wynagrodzeń, czyli wzrostu płac po uwzględnieniu inflacji. W 2027 roku będzie to 20 proc. tego realnego wzrostu. Mechanizm opiera się zatem na danych za 2026 rok, a nie na przewidywanych podwyżkach cen w kolejnych miesiącach 2027 roku.
Najłatwiej wyjaśnić to na przykładzie: gdyby adekwatny wskaźnik inflacji wyniósł 3,3 proc., a realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia również 3,3 proc., do inflacji należałoby dodać 0,66 punktu procentowego. Tyle wynosi jedna piąta realnego wzrostu płac. Łączna podwyżka wyniosłaby wtedy 3,96 proc. W tym przykładzie większa część waloryzacji rekompensuje drożyznę, a mniejsza stanowi wzrost ponad inflację. Nie można więc powiedzieć, iż przepisy przewidują wyłącznie wyrównanie cen, ale nie zapewniają też dużego dodatkowego wzrostu świadczeń.
Co może wzrosnąć od marca? Tabela świadczeń i dodatków
Waloryzacja obejmuje zarówno indywidualnie wyliczone emerytury, jak i ustawowe kwoty najniższych świadczeń oraz wybrane dodatki. w tej chwili najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Przy wzroście o 3,96 proc. przekroczyłaby 2056 zł, natomiast dodatek pielęgnacyjny zwiększyłby się z 366,68 zł do 381,20 zł. Poniżej pokazujemy aktualne kwoty i ich możliwą wysokość po waloryzacji. W przypadku rent tabela przedstawia kwoty minimalne, a nie wysokość świadczenia każdego rencisty.
| Najniższa emerytura | 1978,49 zł | 2056,84 zł | 78,35 zł |
| Najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy | 1978,49 zł | 2056,84 zł | 78,35 zł |
| Najniższa renta rodzinna | 1978,49 zł | 2056,84 zł | 78,35 zł |
| Najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy | 1483,87 zł | 1542,63 zł | 58,76 zł |
| Renta socjalna | 1978,49 zł | 2056,84 zł | 78,35 zł |
| Świadczenie przedemerytalne | 1993,76 zł | 2072,71 zł | 78,95 zł |
| Dodatek pielęgnacyjny | 366,68 zł | 381,20 zł | 14,52 zł |
| Dodatek dla sieroty zupełnej | 689,17 zł | 716,46 zł | 27,29 zł |
Podwyżka dodatku nie zastępuje waloryzacji podstawowej emerytury. o ile ktoś pobiera w tej chwili 3000 zł brutto emerytury oraz 366,68 zł dodatku pielęgnacyjnego, w tym scenariuszu emerytura zwiększyłaby się o 118,80 zł, a dodatek o 14,52 zł. Łącznie byłoby to 133,32 zł więcej przed potrąceniami dotyczącymi emerytury. Każdy składnik jest obliczany od swojej dotychczasowej kwoty. Prawo do samego dodatku przez cały czas zależy od spełnienia adekwatnych warunków.
Ile więcej przy emeryturze 2500, 3000 lub 5000 zł?
Przy waloryzacji procentowej wyższe świadczenie oznacza większą podwyżkę wyrażoną w złotych. Osoba z emeryturą 2500 zł brutto otrzymałaby w naszym scenariuszu 99 zł więcej miesięcznie, a przy 5000 zł byłoby to 198 zł. Procent wzrostu pozostaje jednak taki sam. Aby samodzielnie sprawdzić możliwą nową kwotę, należy pomnożyć obecną emeryturę brutto przez 1,0396. Wyniku nie należy utożsamiać z przelewem na konto, ponieważ kwota do wypłaty zależy także od potrąceń.
| 2000,00 zł | 2079,20 zł | 79,20 zł |
| 2500,00 zł | 2599,00 zł | 99,00 zł |
| 2800,00 zł | 2910,88 zł | 110,88 zł |
| 3000,00 zł | 3118,80 zł | 118,80 zł |
| 3500,00 zł | 3638,60 zł | 138,60 zł |
| 4000,00 zł | 4158,40 zł | 158,40 zł |
| 5000,00 zł | 5198,00 zł | 198,00 zł |
| 6000,00 zł | 6237,60 zł | 237,60 zł |
Trzynastka wzrośnie, ale z czternastką sprawa jest bardziej złożona
Wysokość trzynastej emerytury jest powiązana z kwotą najniższej emerytury obowiązującą od marca danego roku. Przy przyjętym scenariuszu trzynastka w 2027 roku wyniosłaby więc 2056,84 zł brutto, czyli o 78,35 zł więcej niż w 2026 roku. Nie jest to jednak dodatkowa miesięczna wypłata od 1 marca. Trzynastki dla emerytów i rencistów są wypłacane zasadniczo wraz ze świadczeniami kwietniowymi. Przy świadczeniach i zasiłkach przedemerytalnych przepisy przewidują wypłatę w maju.
Kwota najniższej emerytury jest także podstawą ustalania czternastki, przy czym rząd może zdecydować o zastosowaniu wyższej kwoty. Obecne zasady przewidują pełne świadczenie przy emeryturze lub rencie do 2900 zł brutto, a powyżej tej granicy pomniejszenie według zasady „złotówka za złotówkę”. Sam próg 2900 zł nie rośnie automatycznie razem z emeryturami. Dlatego wzrost podstawy czternastki nie gwarantuje każdemu wyższej wypłaty: jednocześnie może zwiększyć się kwota, o którą emerytura przekracza próg. Termin wypłaty czternastki w 2027 roku wymaga odrębnej decyzji.
Czy inflacja może pochłonąć całą podwyżkę?
Wyższa kwota świadczenia nie oznacza automatycznie, iż można kupić więcej. o ile dochód wzrośnie o 3,96 proc., a ceny kupowanych za niego produktów i usług zwiększą się o tyle samo, siła nabywcza pozostanie bez zmian. Przy szybszym wzroście cen spadnie, mimo większej wypłaty. Poniższa tabela pokazuje tę zależność na hipotetycznych przykładach, bez uwzględnienia podatków i składek. Nie jest to prognoza inflacji na 2027 rok.
| 3,96 proc. | 2,50 proc. | Wzrost o około 1,42 proc. |
| 3,96 proc. | 3,96 proc. | Bez zmian |
| 3,96 proc. | 5,00 proc. | Spadek o około 0,99 proc. |
Przykładowo miesięczny koszyk wydatków kosztujący 2000 zł po podwyżce cen o 5 proc. kosztowałby 2100 zł. Dochód w tej samej wysokości, zwiększony o 3,96 proc., urósłby do 2079,20 zł. Do opłacenia identycznego koszyka zabrakłoby zatem 20,80 zł, choć nominalnie pieniędzy byłoby więcej. Poszczególni seniorzy mogą przy tym odczuwać drożyznę inaczej niż pokazuje średnia statystyczna, zależnie od udziału leków, żywności, opłat i innych wydatków w ich budżecie. Marcowa waloryzacja odnosi się do poprzedniego roku i nie zabezpiecza z góry przed każdą kolejną podwyżką cen.
Podwyżka bez wniosku. Co sprawdzić w decyzji ZUS?
Do corocznej waloryzacji pobieranej emerytury lub renty nie trzeba składać osobnego wniosku. ZUS przeprowadza ją z urzędu, a w decyzji wskazuje dotychczasową kwotę brutto, zastosowany wskaźnik i nową wysokość świadczenia. To właśnie te wartości należy porównać po ogłoszeniu ostatecznej waloryzacji na 2027 rok. Osoby otrzymujące dodatek pielęgnacyjny powinny sprawdzić również jego nową wysokość. Przy planowaniu wydatków warto posługiwać się kwotą rzeczywiście wypłacaną na konto i traktować obecne wyliczenia jako pomoc w ocenie możliwej podwyżki.
