Konieczność pożegnania się ze statusem dokumentu bezterminowego wynika z ujednolicania reguł prawnych obowiązujących kierowców na terenie całej Unii Europejskiej. Wdrożenie tych wspólnotowych wytycznych oznacza, iż kierujący będą musieli udać się do wydziałów komunikacji, przedłożyć niezbędne formularze i ponieść koszty administracyjne.
Kogo dotyczy obowiązek wymiany? choćby 15 milionów osób
Procedura obejmie posiadaczy dokumentów wydanych do 18 stycznia 2013 roku, w tym w szczególności praw jazdy oznaczonych jako bezterminowe. Szacuje się, iż skala całego przedsięwzięcia w Polsce może dotknąć choćby 15 milionów osób.
Wydawane na nowo dokumenty będą posiadały określony termin ważności – maksymalnie do 15 lat. Co kluczowe, wprowadzenie terminu na blankiecie nie jest tożsame z obowiązkiem ponownego przystępowania do państwowego egzaminu na prawo jazdy.
Podstawą prawną całej procedury jest art. 124 ustawy o kierujących pojazdami. To w tym przepisie precyzyjnie określono krąg osób podlegających wymianie oraz ramy czasowe, w jakich operacja musi zostać zrealizowana.
Kiedy ruszy wymiana? Podano dokładne ramy czasowe
Osoby posiadające uprawnienia wydane przed 19 stycznia 2013 roku nie muszą w tej chwili ustawiać się w kolejkach w urzędach. Zgodnie z zapisami ustawowymi masowa wymiana rozpocznie się 19 stycznia 2028 roku i potrwa do 18 stycznia 2033 roku.
Rozłożenie tego procesu na okres pięciu lat podyktowane jest potężną liczbą kierowców, którzy muszą przejść przez procedurę. Dokładny podział terminów dla poszczególnych roczników i grup kierowców ma w przyszłości wyznaczyć minister adekwatny do spraw transportu. Przepisy dopuszczają jednak możliwość złożenia wniosku i wcześniejszej wymiany dokumentu, o ile jego właściciel sam wystąpi z taką inicjatywą.
Warto wyraźnie podkreślić: przymusowa wymiana w żadnym wypadku nie startuje w 2026 roku. Właściciele bezterminowych blankietów mają jeszcze sporo czasu w załatwienie tej sprawy.
Koszty procedury: opłata urzędowa już poszła w górę
Wizyta w urzędzie będzie wiązała się z uiszczeniem opłat, a te w 2026 roku wzrosły w odniesieniu do dokumentów komunikacyjnych.
Aktualny koszt wydania prawa jazdy to 115,50 zł, podczas gdy dotychczas obowiązywała stawka 100 zł (oznacza to podwyżkę o 15,50 zł). o ile ktoś potrzebuje międzynarodowego prawa jazdy, w tej chwili musi liczyć się z kosztem rzędu 40,50 zł.
Do opłaty skarbowej należy doliczyć koszt zrobienia nowej fotografii – szacuje się, iż w zakładzie fotograficznym wyniesie on około 50 zł.
W sytuacji, gdy dany kierowca będzie zobowiązany do przedłożenia aktualnego orzeczenia lekarskiego, dojdzie kolejny wydatek w postaci badania medycznego, którego koszt może wynieść około 200 zł. Nie każdy właściciel bezterminowego prawa jazdy będzie jednak musiał przechodzić takie badania – konieczność ich wykonania uzależniona jest od jednostkowej sytuacji kierowcy oraz kategorii posiadanych przez niego uprawnień.
Należy pamiętać, iż podana kwota 115,50 zł to stawka obowiązująca w 2026 roku i nie daje ona gwarancji, iż dokładnie taka sama opłata utrzyma się przez cały okres masowej wymiany w latach 2028–2033.
Wymagane dokumenty i czas oczekiwania w urzędzie
Sprawę załatwia się w wydziale komunikacji adekwatnym dla miejsca zamieszkania. W zależności od lokalizacji wniosek składa się w starostwie powiatowym bądź urzędzie miasta (a w Warszawie – we adekwatnym urzędzie dzielnicy).
Komplet dokumentów niezbędny do przeprowadzenia procedury obejmuje: wniosek o wymianę prawa jazdy (druk do pobrania w urzędzie lub z jego witryny internetowej), aktualną fotografię spełniającą wymogi formalne, dotychczas posiadane prawo jazdy, potwierdzenie wniesienia stosownej opłaty, dokument potwierdzający tożsamość do wglądu.
Papiery można dostarczyć osobiście lub przesłać za pośrednictwem poczty. Po złożeniu kompletu dokumentów czas oczekiwania na gotowy blankiet wynosi zwykle dziewięć dni roboczych.
Czy wymiana przekreśla bezterminowe uprawnienia?
Otrzymanie nowego dokumentu nie jest równoznaczne z utratą bezterminowych uprawnień do prowadzenia aut. Należy bezwzględnie oddzielić termin ważności samego blankietu (kawałka plastiku) od bezterminowego charakteru nabytych uprawnień do kierowania pojazdami – są to w świetle prawa dwie zupełnie różne rzeczy.
Posiadacz uprawnień bezterminowych nie traci swojego statusu tylko dlatego, iż jego nowy fizyczny dokument zyska datę ważności. Po upływie maksymalnie 15 lat trzeba będzie po prostu ponownie wymienić sam plastik. Koniec okresu ważności blankietu nie oznacza konieczności powtarzania kursu czy ponownego zdawania egzaminu państwowego.
Wszyscy zmotoryzowani powinni zatem w pierwszej kolejności sprawdzić datę wystawienia swojego obecnego dokumentu: o ile data ta przypada do 18 stycznia 2013 roku włącznie, prawo jazdy trzeba będzie wymienić w latach 2028–2033.
